Wybory samorządowe: Kalendarz prac

Już 16 listopada kolejne wybory samorządowe. Zgodnie z Kodeksem wyborczym lokalne władze mają do wykonania szereg czynności, dla których Kodeks wyborczy przewiduje konkretne terminy. 

Poniżej przedstawiamy harmonogram najważniejszych zadań związanych z jesiennymi wyborami samorządowymi, który przygotowała specjalnie dla Serwisu Samorządowego PAP Państwowa Komisja Wyborcza.

Jednostki samorządu terytorialnego wykonują zadania związane z wyborami na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112, z późn. zm.), rozporządzeń wydanych na podstawie przepisów tej ustawy oraz uchwał Państwowej Komisji Wyborczej wydanych na podstawie przepisów tejże ustawy (publikowanych w Monitorze Polskim oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Państwowej Komisji Wyborczej www.pkw.gov.pl).

Większość zadań jednostek samorządu terytorialnego związanych z przeprowadzeniem wyborów stanowią zadania zlecone gminom.

1. Stałe zadania gmin związane z wyborami

1.1. Prowadzenie stałego rejestru wyborców (art. 18-25 Kodeksu wyborczego).

Rejestr wyborców prowadzi gmina jako zadanie zlecone. Rejestr wyborców stanowi zbiór danych osobowych z ewidencji ludności, w którym uwzględnia się również dane obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, stale zamieszkałych na obszarze gminy i uprawnionych do korzystania z praw wyborczych w Rzeczypospolitej Polskiej, oraz wyborców stale zamieszkałych na obszarze gminy bez zameldowania na pobyt stały i wyborców nigdzie niezamieszkałych, przebywających stale na obszarze gminy — wpisywanych do rejestru wyborców na ich wniosek.

2. Zadania gmin związane z wyborami organów jednostek samorządu terytorialnego

2.1. Dokonywanie podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze (art. 417-423, 453-456 i 462-463 Kodeksu wyborczego).

Zgodnie z art. 13 ustawy — Przepisy wprowadzające ustawę — Kodeks wyborczy rady gmin dokonały podziału gmin na okręgi wyborcze w wyborach do rady gminy w terminie 15 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy.

Podział gminy na okręgi wyborcze jest stały. Podział na okręgi wyborcze, ich granice i numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu ustala, na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta — dalej zwanego „wójtem”), rada gminy według jednolitej normy przedstawicielstwa obliczonej przez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady. Uchwałę rady gminy w sprawie okręgów wyborczych ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje się do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty.

Ze względu na zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic jednostek pomocniczych gminy, zmiany liczby mieszkańców danej gminy, zmiany liczby radnych w radzie gminy lub zmiany liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych przed wyborami organów jednostek samorządu terytorialnego konieczne mogą być zmiany w podziale gmin na okręgi wyborcze. Zmian tych dokonuje się nie później niż na 3 miesiące przed końcem kadencji rad. Analogiczne zasady dotyczą powiatów i województw.

2.2. Dokonywanie podziału gminy na obwody głosowania i ustalanie siedzib obwodowych komisji wyborczych (art. 12-14, art. 16 § 1 i 2, art. 17 Kodeksu wyborczego).

Głosowanie przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania. Podziału gminy na stałe obwody głosowania dokonuje rada gminy, w drodze uchwały, na wniosek wójta. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. — Przepisy wprowadzające ustawę – Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 113, z późn. zm.) rady gmin dokonały podziału gmin na stałe obwody głosowania oraz ustaliły ich numery, granice oraz siedziby obwodowych komisji wyborczych w terminie 3 miesięcy od dnia dokonania nowego (związanego ze zmianami zasad wyborów do rad gmin) podziału gmin na okręgi wyborcze.

W związku ze zmianami granic gminy, zmianami liczby mieszkańców w gminie lub liczb mieszkańców w obwodach głosowania rada dokonuje, na wniosek wójta, zmian w podziale na obwody głosowania, najpóźniej w 45 dniu przed dniem wyborów. W tym samym terminie rada dokonuje na wniosek wójta zmian siedzib obwodowych komisji wyborczych.

Rada gminy, w drodze uchwały, na wniosek wójta, tworzy odrębny obwód głosowania w zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym oraz w oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu, jeżeli w dniu wyborów będzie w nim przebywać co najmniej 15 wyborców.

Nieutworzenie obwodu j est możliwe wyłącznie w uzasadnionych przypadkach na wniosek osoby kierującej daną jednostką. Jeżeli w dniu wyborów w jednostce będzie przebywać mniej niż 15 wyborców, można w niej utworzyć odrębny obwód głosowania po zasięgnięciu opinii osoby kierującej daną jednostką.

Utworzenie odrębnych obwodów głosowania następuje najpóźniej w 35 dniu przed dniem wyborów. Wójt podaje, w formie obwieszczenia, do wiadomości wyborców najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów informację o: numerach oraz granicach stałych i odrębnych obwodów głosowania, wyznaczonych siedzibach obwodowych komisji wyborczych dla danych wyborów, lokalach obwodowych komisji wyborczych dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych. Obwieszczenie wójt zamieszcza najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów w Biuletynie Informacji Publicznej.

2.3. Zapewnianie lokali wyborczych przystosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych (art. 186 Kodeksu wyborczego).

Lokale obwodowych komisji wyborczych dostosowane do potrzeb wyborców niepełnosprawnych zapewnia wójt, z tym że w każdej gminie co najmniej 1/3 lokali obwodowych komisji wyborczych powinna być dostosowana do potrzeb wyborców niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 15a ustawy — Przepisy wprowadzające ustawę — Kodeks wyborczy do dnia 31 grudnia 2014 r. co najmniej 1/5 lokali obwodowych komisji wyborczych na terenie każdej gminy powinna być dostosowana do potrzeb wyborców niepełnosprawnych.

2.4. Sporządzanie spisów wyborców (art. 26-33, 36 i 37 Kodeksu wyborczego).

Spis wyborców jest sporządzany i aktualizowany przez gminę, jako zadanie zlecone, na podstawie rejestru wyborców. Spis wyborców sporządza się oddzielnie dla każdego obwodu głosowania, według miejsca zamieszkania wyborców, najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów.

Wyborca niepełnosprawny, na jego pisemny wniosek wniesiony do urzędu gminy najpóźniej w 14 dniu przed dniem wyborów, jest dopisywany do spisu wyborców w wybranym przez siebie obwodzie głosowania spośród obwodów głosowania, w których znajdują się lokale przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, na obszarze gminy właściwej ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania.

Spis wyborców w obwodach odrębnych sporządza się na podstawie wykazów osób stale zamieszkałych na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego, które będą w nich przebywać w dniu wyborów. Wykazy tych osób kierujący daną jednostką przekazuje do urzędu gminy najpóźniej w 5 dniu przed dniem wyborów.

Stale zamieszkali na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego żołnierze pełniący zasadniczą lub okresową służbę wojskową oraz pełniący służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych lub odbywający ćwiczenia i przeszkolenie wojskowe, a także ratownicy odbywający zasadniczą służbę w obronie cywilnej poza miejscem stałego zamieszkania, policjanci z jednostek skoszarowanych, funkcjonariusze Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej pełniący służbę w systemie skoszarowanym są dopisywani, na swój wniosek, do wybranego przez nich spisu wyborców sporządzonego dla miejscowości, w której odbywają służbę.

Wniosek składa się między 21 a 14 dniem przed dniem wyborów, chyba że osoby te przybyły do miejsca ich aktualnego zakwaterowania po tym terminie.

2.5. Sporządzanie aktów pełnomocnictwa do głosowania (art. 54-61 Kodeksu wyborczego) 

Wyborca niepełnosprawny o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407, z późn. zm.) oraz wyborca, który w dniu głosowania będzie miał ukończone 75 lat, może udzielić pełnomocnictwa do głosowania w jego imieniu w wyborach. Pełnomocnictwa do głosowania udziela się przed wójtem lub przed innym pracownikiem urzędu gminy upoważnionym przez wójta do sporządzania aktów pełnomocnictwa do głosowania. Akt pełnomocnictwa do głosowania sporządza się na wniosek wyborcy, wniesiony do wójta gminy, w której wyborca jest wpisany do rejestru wyborców, najpóźniej w 10 dniu przed dniem wyborów.

Akt pełnomocnictwa do głosowania jest sporządzany w miejscu zamieszkania wyborcy udzielającego pełnomocnictwa. Akt pełnomocnictwa do głosowania może być sporządzony na obszarze gminy poza miejscem zamieszkania wyborcy udzielającego pełnomocnictwa do głosowania, jeżeli wyborca zwróci się o to we wniosku. Gmina prowadzi wykaz sporządzonych aktów pełnomocnictwa do głosowania, w którym odnotowuje się fakt sporządzenia danego aktu.

2.6. Przyjmowanie zgłoszeń zamiaru głosowania korespondencyjnego przez wyborców niepełnosprawnych i przekazywanie wyborcom pakietów wyborczych (art. 61a-61j Kodeksu wyborczego) 

Wyborca niepełnosprawny o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych może głosować korespondencyjnie. Dla celów głosowania korespondencyjnego wójt wyznacza co najmniej jedną obwodową komisję wyborczą na terenie gminy. Zamiar głosowania korespondencyjnego powinien być zgłoszony przez wyborcę niepełnosprawnego wójtowi do 21 dnia przed dniem wyborów.

Wyborca niepełnosprawny, który zgłosił zamiar głosowania korespondencyjnego, otrzymuje z urzędu gminy pakiet wyborczy, nie później niż 7 dni przed dniem wyborów. Pakiet wyborczy jest doręczany do wyborcy przez upoważnionego pracownika urzędu gminy lub za pośrednictwem operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529).

2.7. Zapewnianie odpowiedniej liczby miejsc przeznaczonych na bezpłatne umieszczanie urzędowych obwieszczeń wyborczych i plakatów wszystkich komitetów wyborczych (art. 114 Kodeksu wyborczego) 

Wójt niezwłocznie po rozpoczęciu kampanii wyborczej zapewnia na obszarze gminy odpowiednią liczbę miejsc przeznaczonych na bezpłatne umieszczanie urzędowych obwieszczeń wyborczych i plakatów wszystkich komitetów wyborczych oraz podaje wykaz tych miejsc do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty oraz w Biuletynie Informacji Publicznej.

2.8. Przekazywanie informacji o wyborach wyborcom niepełnosprawnym (art. 37a-37c Kodeksu wyborczego).

Wyborca niepełnosprawny wpisany do rejestru wyborców w danej gminie ma prawo do uzyskiwania informacji o: właściwym dla siebie okręgu wyborczym i obwodzie głosowania, lokalach obwodowych komisji wyborczych, przystosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych, znajdujących się najbliżej miejsca zamieszkania wyborcy niepełnosprawnego, warunkach dopisania wyborcy niepełnosprawnego do spisu wyborców w takim obwodzie głosowania, terminie wyborów oraz godzinach głosowania, komitetach wyborczych biorących udział w wyborach oraz zarejestrowanych kandydatach i listach kandydatów, warunkach oraz formach głosowania.

Informacje te przekazuje wójt lub upoważniony przez niego pracownik urzędu gminy w godzinach pracy urzędu, w tym telefonicznie, lub w drukowanych materiałach informacyjnych przesyłanych na wniosek wyborcy niepełnosprawnego, w tym w formie elektronicznej. Informacje wójt podaje również niezwłocznie do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie.

2.9. Przyjmowanie zgłoszeń kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych

Obwodową komisję wyborczą powołuje spośród wyborców gminna komisja wyborcza. Wójt przyjmuje zgłoszenia kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych i przeprowadza wstępną weryfikację spełnienia przez nich warunków określonych w Kodeksie wyborczym. Zgłoszenia kandydatów mogą być składane najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów (art. 182 § 5 Kodeksu wyborczego).

2.10. Zapewnianie obsługi i techniczno-materialnych warunków pracy obwodowych i terytorialnych komisji wyborczych, w tym możliwości wykorzystania techniki elektronicznej, oraz wykonania zadań związanych z organizacją i przeprowadzeniem wyborów na obszarze gminy (art. 156 Kodeksu wyborczego)

Obsługę i techniczno-materialne warunki pracy obwodowych komisji wyborczych, w tym możliwość wykorzystania techniki elektronicznej, oraz wykonanie zadań związanych z organizacją i przeprowadzeniem wyborów na obszarze gminy zapewnia wójt. Zadania wykonywane w tym zakresie są zadaniami zleconymi gminy.

W wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego wójt, starosta lub marszałek województwa zapewnia obsługę i techniczno-materialne warunki pracy terytorialnych komisji wyborczych, w tym możliwość wykorzystania techniki elektronicznej, oraz wykonanie zadań związanych z organizacją i przeprowadzeniem wyborów na obszarze odpowiednio gminy, powiatu lub województwa Zadania wykonywane w tym zakresie są zadaniami zleconymi jednostek samorządu terytorialnego.

2.11. Przyjmowanie w depozyt dokumentów z głosowania (art. 79 Kodeksu wyborczego)

Po przekazaniu terytorialnej komisji wyborczej protokołu głosowania w obwodzie przewodniczący obwodowej komisji wyborczej niezwłocznie przekazuje w depozyt wójtowi dokumenty z głosowania oraz pieczęć komisji.

Analogicznie terytorialna komisja wyborcza po przekazaniu protokołu z wyborów komisarzowi wyborczemu przekazuje niezwłocznie przekazuje w depozyt odpowiednio wójtowi, staroście lub marszałkowi województwa dokumenty z wyborów oraz pieczęć komisji. Dokumenty są udostępniane właściwemu sądowi w związku z postępowaniami w sprawach protestów wyborczych oraz na żądanie sądów, prokuratury lub Policji, prowadzących postępowanie karne.

mp/Serwis Samorządowy PAP