Wygrane wybory do GRN w 1988 roku

W 1988 roku H. J. Stępniak i J. Wroński głosami zebrania wiejskiego zostali wybrani kandydatami do Gminnej Rady Narodowej. W efekcie doświadczeń z 1984 roku zgodzili kandydować i walczyć z systemem od „środka”. Sami wybory zbojkotowali, ale 25% uprawnionych do głosowania zdecydowało o tym, że H. J. Stępniak i J. Wroński zostali członkami GRN. Jak mówił H. J. Stępniak:

„…od początku przyjęliśmy pewną zasadę. Mianowicie, zasadą naszej działalności było czynne uczestniczenie w zmianach systemowych, przy czym nie atakowaliśmy ludzi, ale właśnie atakowaliśmy zasady systemowe…”

Kandydaci postanowili „iść na całość” i, skoro dostali się do Rady, postanowili wejść także do prezydium. Na pierwszej sesji w drugiej turze głosowania H. J. Stępniak zostaje wybrany przewodniczącym GRN, a J. Wroński zostaje przewodniczącym komisji ds. Rolnictwa i zaopatrzenia. W środowisku ich decyzja zostaje różnie przyjęta, jedni uważali, że jest odważny i potrzebny krok w stronę zmian, inni uważali, że jest to akt „sprzedania się” i pójście na współpracę z „tą władzą”.

H. J. Stępniak o samorządzie:

„Obowiązujące przepisy prawne czynią z rad narodowych atrapę samorządności terytorialnej. Najlepiej widać to na finansach. Gminna rada narodowa może tylko zatwierdzać budżet, nie ma nawet prawa przenosić nakładów z poszczególnych pozycji. Druga sprawa to rozgraniczenie dwóch funkcji: samorządowej i władzy państwowej. Samorząd musi mieć własną administrację i tu na dole być jedną władzą.”

Doświadczenie zdobyte przez H. J. Stępniaka jako przewodniczącego Gminnej Rady Narodowej zostało wykorzystane podczas obrad Okrągłego Stołu przy pod stoliku ds. stowarzyszeń i samorządu terytorialnego w pracach którego uczestniczył. Również po wyborach 4 czerwca, gdy został Senatorem, uczestniczył w pracach Senackiej Komisji Samorządu Terytorialnego, w ramach której opracowano konieczne zmiany prawne w celu odbudowy samorządu. Przewodniczącym Komisji został Jerzy Regulski, wiceprzewodniczącym Jerzy Stępień, a sekretarzem Adam Stanowski. Po kilku miesiącach prac 8 marca uchwalono pierwsze ustawy: zmianę konstytucji, ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Dziesięć miesięcy po podjęciu uchwały senackiej, 27 maja 1990 roku odbyły się pierwsze wybory samorządowe, w oparciu o nowy system.

 Autor: Jakub Stępniak